“Belgen zijn soms een beetje gek”

Als ik op een koude donderdagmiddag bij haar aanbel, is Katarzyna druk bezig in de keuken. Een vrij uitzonderlijke gebeurtenis, als ik haar mag geloven, want normaal gezien eet ze in het studentenrestaurant met haar vrienden. “Dit is het enige wat ik kan koken!” zegt ze lachend. We laten het ons smaken in de huiskamer van het appartement, terwijl de televisie op de achtergrond onophoudelijk videoclips uitzendt. Haar huisgenote, een Turkse vrouw van middelbare leeftijd, komt ook even een kijkje nemen om te zeggen dat ze niet met ons mee kan eten. Ondanks haar passie voor luide Turkse muziek kunnen de twee het goed met elkaar vinden. Het appartement heeft een groot raam dat uitkijkt uit op een straat naar het station, waar Katarzyna tot haar grote verbazing elke week grote troepen studenten huiswaarts ziet trekken. “Het lijkt soms wel een bedevaart!” Na het eten krijg ik een rondleiding. Haar kamer is niet groot en vrij leeg: de enige meubels zijn een houten boekenrek en een bureau en in een hoek staat heel symbolisch haar koffer.

Katarzyna Ziętek (23) is een Poolse studente uit Kalisz, een stad in centraal Polen aan de rivier de Prosna. Ze studeert Nederlands aan de universiteit in Wrocław, en zit nu in haar vijfde jaar. Ze praat vlot Nederlands met een schattig accent. “Of mijn Nederlands al veel verbeterd is sinds ik in Gent ben? Vooral de zomercursus die ik hier gevolgd heb was heel leerzaam. Ik moet wel altijd goed nadenken voor ik iets zeg, maar ik ben niet bang om fouten te maken. Als ik over serieuze dingen wil praten, kan dat ook. Ik weet dat mijn Nederlands niet perfect is, maar zelf ben ik tevreden. Ik wil natuurlijk graag nog dingen bijleren maar dat heeft ook tijd nodig.
“Ik ben erg blij dat ik dit semester hier door mag brengen. België was mijn eerste keuze als bestemming, en Gent staat bekend als een echte studentenstad. Ik keek er dus erg naar uit, maar het is zelfs nog beter dan wat ik had verwacht!
“Het is eigenlijk vooral een kwestie van toeval dat ik Nederlands ben gaan studeren. Ik wilde heel graag Spaans gaan doen, maar in Polen wordt er per richting slechts een bepaald aantal studenten toegelaten. Ik was te laat en heb dan Nederlands gekozen. Achteraf gezien ben ik wel heel blij met die keuze, ik vind het echt een ontzettend leuke richting. Er zijn wel veel klanken in het Nederlands die in het Pools niet bestaan, dat maakt het heel moeilijk voor iemand uit Polen om Nederlands te leren. Ik heb vooral moeite met de lange ee en de ei: ik hoor zelf het verschil bijna niet, dat maakt het lastig om ze uit te spreken. Ik doe mijn best om zo goed mogelijk Nederlands te praten, maar ik weet dat je altijd mijn accent zult blijven horen.
“Hier in het appartement heb ik een televisie met Belgische kanalen, dus daar kijk ik wel naar om mijn Nederlands te oefenen. Ik hou van de series en films die hier gemaakt worden, maar ik heb het niet zo voor Nederlandstalige muziek. (lacht) Eigenlijk hoor ik de Belgische zangers en zangeressen liever in het Engels zingen.
“West-Vlaamse dialecten zijn voor mij zo goed als onverstaanbaar. Brabantse dialecten gaan beter, maar het blijft toch moeilijk te begrijpen voor mij. Ik denk dat iedereen die Nederlands leert daar wel moeite mee heeft. In Polen kennen we die problemen helemaal niet. Er zijn amper dialecten, iedereen begrijpt elkaar. Alleen in Podhale, de streek rond de berg Tatra, wijkt de taal van de mensen af van de standaardtaal.
“Het heeft heel lang geduurd voor ik een kamer vond hier in Gent. Mijn eerste vier nachten hier heb ik op de grond moeten slapen bij een vriendin. Dat was niet bepaald leuk, maar het was wel een hele nieuwe ervaring. Ik was wel erg bang dat ik geen plaats zou vinden om te slapen en dat ik de rest van mijn tijd hier “dakloos” zou blijven. Uiteindelijk heb ik gelukkig dit appartement gevonden. Het is best groot en de ligging is goed, maar het is wel vrij duur. Met mijn inschrijving heb ik eigenlijk nooit problemen gehad, dat ging gelukkig allemaal goed. Ik heb ook meteen mijn weg gevonden in de faculteiten. De lessen zijn heel interessant en goed te volgen voor mij, de lesgevers spreken allemaal AN en zijn goed te begrijpen.
“De grootste verschillen tussen het Belgische en het Poolse onderwijs zitten in de manier van lesgeven. Ik heb het idee dat de nadruk hier veel meer op de praktijk ligt, en minder op de theorie. De professoren zijn erg vriendelijk, maar met mijn medestudenten heb ik tot nu toe niet zo’n goed contact. Ze zijn heel erg gesloten. Ik had verwacht dat ik een soort bezienswaardigheid zou zijn, als buitenlandse studente die plots in de lessen komt, en dat iedereen me vragen zou stellen en nieuwsgierig zou zijn. Dat was helemaal niet het geval. De studenten hier zullen nooit zomaar een praatje met je slaan als ze je niet kennen. Ik vind dat heel erg jammer, want nu ik hier ben wil ik wel graag mijn Nederlands oefenen. De meeste van mijn vakken volg ik samen met een paar Tsjechische Erasmusstudenten en dan zit ik gewoon bij hen, apart van de Belgische studenten. Ondertussen heb ik wel al nieuwe mensen leren kennen en gaat het beter. De mensen hebben hier gewoon wat meer tijd nodig om zich open te stellen, geloof ik. Vroeger had ik altijd het idee dat de mensen in Nederland geslotener waren dan hier, maar dat blijkt dus helemaal niet zo te zijn.
“Het valt me op hoe lui de mensen hier zijn. In de supermarkten hier kun je gewoon een gekookt ei kopen! Dan kun je toch net zo goed zelf een ei koken? Belgen zijn soms een beetje gek. (lacht) Ook het studentenleven hier is iets heel anders dan wat ik gewend ben. Hier is de stad in het weekend bijna dood! Elk weekend vindt hier twee keer een hele volksverhuizing plaats, al die studenten komen dan voorbij het appartement met hun rugzakken en sporttassen. Heel bizar vind ik dat. Het Poolse uitgaansleven speelt zich, in tegenstelling tot hier, vooral in het weekend af. Iedereen blijft dus in het weekend ook in de stad waar hij of zij studeert.
"Voordat ik vertrok kreeg ik een e-mail van het Erasmus Student Network (ESN), waarin ze mij vroegen of ik geïnteresseerd was om een Belgische Buddy te hebben. Toen kwam ook voor het eerst het Buddy System ter sprake, waarbij elke Erasmusstudent gekoppeld werd aan een Vlaamse student. Dat leek me meteen een goed idee. Niet omdat ik dacht dat ik hulp nodig zou hebben hier in Gent, maar omdat het mij een goede manier leek om meer mensen te leren kennen. Ik kan het echt iedereen aanraden. Ik heb hier echt al veel vrienden gemaakt en ik ontmoet nog steeds elke dag weer nieuwe mensen. ESN organiseert ook allerlei reizen en uitstapjes. Dit semester zijn we een paar dagen naar Parijs gegaan, en hebben we onder andere Brugge, Antwerpen en Brussel bezocht. Natuurlijk zijn er ook allerlei feestjes, en elke woensdagavond is het “Erasmusnight” in The Porter House, een café in de Overpoortstraat.
“Het was eigenlijk de bedoeling dat ik maar één semester zou komen, maar ik vind het hier zo leuk dat ik wil proberen om het hele jaar te blijven. Mijn moeder maakt zich wel een beetje zorgen, maar ze zegt dat het mijn beslissing is. Ik hoop ook dat mijn ouders iets willen bijleggen voor mijn kamer en de andere kosten hier, want zo’n jaar in het buitenland is wel heel erg duur. Voorlopig is nog niets zeker, het voorstel moet eerst nog goedgekeurd worden door mijn promotor en coördinator.
“Naast mijn vrienden en familie mis ik vooral het Poolse eten. Ik spreek de mensen thuis nog via Skype (een programma waarmee met de microfoon over internet gesproken wordt, n.v.d.r.), we hebben nog veel contact. Mijn vrienden zouden graag eens op bezoek komen maar ze hebben er helaas het geld niet voor. Hopelijk komt daar in het tweede semester verandering in, vooropgesteld dat ik zal kunnen blijven natuurlijk. Dan komt mijn familie normaal gezien ook, die hebben voorlopig nog geen tijd gehad om te komen omdat ze moesten werken. Ik mis hen wel maar ik heb geen heimwee. Alles wat ik hier meemaak is een groot avontuur voor mij en het zou leuk zijn mochten zij daar ook deel van kunnen uitmaken.
“Polen is een heel traditioneel land. Kerstmis wordt elk jaar uitgebreid gevierd met de familie, en dat zal dit jaar niet anders zijn. Ik kan me niet voorstellen hoe het zou zijn om Kerst ergens anders te vieren dan thuis. Een Belgische vriendin heeft me uitgenodigd om Nieuwjaar samen met haar te vieren in Antwerpen. Ik zal dus de overgang naar het nieuwe jaar hier in België vieren. Hopelijk is dat een goed voorteken!”

(Interview voor Nederlandse Taalvaardigheid III)